Houtworm
readtime 12 Minuten

Houtworm: van overlast tot oplossing!

05 Feb 2019 • redactie

Houtworm in je huis of in je bedrijf. Bepaald geen luxe. Of je vermoedt dat er houtworm aanwezig is, maar je weet het niet helemaal zeker. Als je dit artikel onder ogen krijgt, is het in ieder geval niet voor niets: dat garanderen we je. Voorkom dat een houtwormplaag bij je verergert of zich verspreidt. Lees!

  1. Wat is houtworm eigenlijk?
  2. Hoe ontstaat schade door houtworm?
  3. Welke keversoorten brengen houtworm in gebouwen?
  4. Hoe ontstaat een houtwormplaag?
  5. Hoe controleer je op houtworm?
  6. Houtworm voorkomen: volg deze tips!
  7. Paniek! De houtworm slaat toe!
  8. Zelf houtworm bestrijden: is dat wel mogelijk?
  9. Houtworm bestrijden: huur een professional in!

Wat is houtworm eigenlijk?

Het woord ‘houtworm’ wordt gebruikt voor de larven van keversoorten die van hout leven. Deze keversoorten kunnen we in twee groepen verdelen: de nathoutboorders en de drooghoutboorders. Om te begrijpen waar de houtworm in je woning of bedrijfspand vandaan komt, leggen we eerst het verschil uit tussen de groepen.

Wat zijn nathoutboorders?

Nathoutboorders zijn keversoorten die vers (dus vooral nat) hout in de vrije natuur aantasten. Zieke of pas gevelde bomen zijn meestal het doelwit.

Wat zijn drooghoutboorders?

Drooghoutboorders zijn keversoorten die droog (onbewerkt) hout in woningen en bedrijven aantasten. Heb jij binnen last van houtworm? Dan kun je erop rekenen dat het om een keversoort gaat die tot deze groep behoort.

Hoe ontstaat schade door houtworm?

Het zijn niet de houtwormkevers, maar de larven die schade in gebouwen veroorzaken. Hoe dat gaat, leggen we even kort uit: een kever legt eitjes in hout. De uitgekomen larven moeten zich met het hout voeden om te kunnen groeien. Ze duiken al snel verder het hout in en vreten er lange, kronkelige gangen in. Dit vreetfestijn kan jaren duren!

Met de gevolgen van de vraatzucht valt niet te spotten. Houten constructies verzwakken steeds meer tot ze het op een zeker moment begeven. Het kan om een draagconstructie gaan en dat betekent dat je jaren gevaar kan lopen zonder het te weten. Helaas kan het probleem erg lang onzichtbaar blijven, omdat de larven diep in het hout verstopt zitten.

Zie je toevallig toch kevers lopen of een wormpje zijn kop uit het hout steken? Dan heb je geluk! Of pech… want vanaf dat moment moeten alle alarmbellen gaan rinkelen!

Welke keversoorten brengen houtworm in gebouwen?

Tot de drooghoutboorders behoren zeker vier beruchte keversoorten. Hun larven worden aangeduid als ‘houtworm’. Niet zelden leidt dat tot verwarring, want met welke keversoort heb je eigenlijk te maken als je - toevallig - houtworm in huis aantreft?

  1. De gewone houtwormkever
  2. De grote houtwormkever
  3. De huisboktor
  4. De spinthoutkever

We weten dat je op dit moment vast wat leukers te doen hebt, maar het is toch belangrijk dat je weet met welke keversoort je te maken hebt. Zeker als je vermoedt dat je last hebt van houtworm of al last hebt van houtworm… wat we natuurlijk niet hopen! Maar laten we eens beginnen met de meest voorkomende soort in gebouwen: de gewone houtwormkever.

1. De gewone houtwormkever

De gewone houtwormkever is een langwerpige, donkerbruine kever met een licht gewelfd rugschild. Hij wordt 2,5 tot 5 mm lang. Als je naar zijn kop kijkt, dan zie je er een soort kap overheen. Het doet een beetje denken aan een monnik met voorovergebogen hoofd. Toch is er niets heiligs aan dit insect.

Hoe leven gewone houtwormkevers?

Volwassen geworden exemplaren vliegen meestal in de maanden mei tot en met augustus uit het hout om te gaan paren. De vrouwtjes vliegen dan verder; ze gaan op zoek naar houten oppervlakken om eitjes in te leggen. Gewone houtwormkevers hebben een voorkeur voor hout van naald- of loofbomen.

De gewone houtwormkever staat ook wel te boek als ‘kleine houtworm’ of als ‘meubelkever’. Dit laatste wil overigens niet zeggen dat de larven alleen in meubels zitten. Helaas.

Vinden ze geschikt hout, dan leggen ze hun eitjes in alle mogelijke spleten of groeven. Soms worden eitjes ook wel in oude boorgangen gelegd, want waarom moeilijk doen als het makkelijk kan? De eitjes kunnen ook voorkomen in kleine houten voorwerpen, meubels of kunstwerken. Houtworm komt vaak in tweedehands meubels voor, omdat die meestal onvoldoende worden gecontroleerd.

Van larve tot volwassen houtwormkever

Een wijfje kan tot 40 eitjes per keer leggen. Dat is al meer dan genoeg, zou je zeggen. Deze eitjes zijn een kwart millimeter groot en bijna doorschijnend. Hieruit komen de boosdoeners: geribbelde, lichtgele larven van 6 mm lang. Of ze zich nu binnen of buiten (in boomstronken) ontwikkelen: dit maakt niet uit. Zolang de thermometer maar 22 tot 23 aangeeft, kunnen ze goed groeien. De juiste luchtvochtigheid en de houtsoort waar ze in verblijven, zijn ook bepalend voor hun leeftijd. De larven kunnen drie jaar in je hout zitten voor ze volwassen worden en uitvliegen. Drie jaar! Concreet betekent dit drie jaar aan knaagschade inclusief kans op instortingsgevaar!

2. De grote houtwormkever

Net als je denkt dat de gewone houtwormkever al niet erg genoeg is, heeft de natuur nog een extra verrassing voor je: de grote houtwormkever. Deze soort is (zoals de naam al doet vermoeden) groter dan de gewone houtwormkever: 4,5 tot 9 mm. Het rugschild is donkerbruin en er zitten gele vlekken op. Dit insect wordt ook wel ‘bonte knaagkever’, ‘bonte klopkever’ of ‘doodskloppertje’ genoemd. Met zulke namen kun je natuurlijk problemen verwachten...

Hoe leven grote houtwormkevers?

In maart en juni vliegen de volwassen exemplaren uit om te paren. Het wijfje legt hierna 40 tot 60 eitjes per keer. Ze doet dit het liefst in door vocht en schimmel aangetast hout. Uit de eitjes komen larven van 11 mm lang. Ze kruipen over het hout tot ze een goede plek hebben gevonden om zich in te boren. De larven eten hout én schimmel, want van schimmel kunnen ze nog sneller groeien. De aantasting van het hout gaat door tot ze volwassen zijn, uitvliegen en zich gaan vermenigvuldigen. Tot die tijd kunnen ze wel vijf jaar in het hout blijven zitten. En net als bij de gewone houtwormkever begint de cyclus dan weer opnieuw.

Waar eten grote houtwormkevers?

Grote houtwormkevers zijn vooral gek op loofhout, zoals iepen, eiken of kastanje. Soms tasten ze ook grenenhout aan; het is maar net welke houtsoorten er in hun omgeving te vinden zijn. En zoals gezegd: schimmel op het hout is voor hen een welkome toevoeging op het menu.

3. De huisboktor

Bijzonder impopulair is de huisboktor, omdat de larven van deze kever meer schade kunnen aanrichten dan andere soorten houtworm. Kenmerkend is dat boktorlarven in huis zich een weg in de lengterichting van het hout knagen, bijvoorbeeld in balken. Dit maakt dat houten constructies nog sneller verzwakken dan bij aantasting van houtworm van andere soorten kevers. Over boktor hebben we ook een aparte blog geschreven. Daarin vind je alles wat je over dit destructieve ongedierte moet weten!

4. De spinthoutkever

Tot de spinthoutkevers behoren meerdere soorten, maar de meest voorkomende is de bruine spinthoutkever, alias ‘parketkever’. Deze kever is langwerpig en donkerbruin van kleur. Hij wordt 2 tot 7 millimeter lang. De larven zijn vaalwit van kleur en ongeveer 6 mm lang. Ze zijn dol op spinthout: dat is de houtlaag tussen de kern en de schors van boomstronken. Spinthout uit loofbomen vinden ze al helemaal fantastisch. Je treft ze meestal aan in vloeren of omlijstingen van schilderijen.

Hoe ontstaat een houtwormplaag?

Houtwormkevers en hun larven komen niet zomaar binnen. Vaak zitten ze in het brandhout dat je net vers uit het bos hebt gehaald. Leg je het hout naast je haard neer, dan verspreidt het ongedierte zich in de kortste keren in je woning. Je kunt ook houtworm of kevers in of op tweedehands meubels aantreffen. Eenmaal aangeschaft en binnengehaald, kun je rekenen op een houtwormplaag. Soms worden de kevers of de larven ook wel vervoerd met houttransporten. Controle op goederen blijft daarom erg belangrijk, zeker als er kans is op ongedierte!

Hoe controleer je op houtworm?

Vermoed je houtworm in huis of in je bedrijf? Dan kun je eerst zelf op onderzoek uitgaan. De volgende aanwijzingen helpen je al een eind op weg:

  • Kijk goed naar het houtwerk. Zitten er overal kleine cirkelvormige gaatjes in van ongeveer dezelfde grootte? Dit kunnen uitvliegopeningen zijn.
  • Kijk ook onder het houtwerk. Liggen er hoopjes zaagsel op de vloer? Dit kan boormeel zijn, dat is ontstaan door het geknaag van de larven. Bij korrelig boormeel heb je waarschijnlijk te maken met gewone houtworm. Is het boormeel vrij grof van structuur, dan gaat het om de larven van de grote houtwormkever.
  • Wie heel goed luistert, kan misschien knaaggeluiden uit het hout horen komen. Vooral in de zomer schijnen ze goed hoorbaar te zijn. Is het juist stil? Dan wil dat nog niet zeggen dat er geen houtworm aanwezig is!
  • Misschien zie je toevallig een larve uit het hout steken. Je weet dan meteen genoeg!
  • Mogelijk lopen er ook kevers in het huis rond die op zoek zijn naar hout om eitjes in te leggen. Ook dan weet je - helaas - voldoende.

Houtworm voorkomen: volg deze tips!

Wie zit er te wachten op houtworm in huis? Niemand! Zeker als er veel hout in je huis of bedrijfspand is verwerkt, is het wijs om je eens in verdiepen in preventieve maatregelen. We noemen er hier een aantal:

  • Controleer brandhout altijd op tekenen van houtworm voor je het naar huis brengt. Zitten er overal gaatjes in? Zie je één of meerdere wormen? Lopen er één of meerdere kevers op? Zo ja, laat het hout dan maar netjes liggen.
  • Je loopt in een winkel en ziet een prachtig bureau of dressoir staan. Tweedehands, maar mooi houtwerk! Maar check direct op houtworm. En doe dat nog vóór je je portemonnee trekt. Zie je iets verdachts, licht dan meteen de verkoper in. Zo voorkom je ook dat iemand anders het meubel koopt. Wel zo sociaal, toch?
  • Hout dat je al in huis of in je bedrijfspand hebt liggen, kun je verven of vernissen. De verf- of laklaag bemoeilijkt eventuele kevers om eitjes in het hout te leggen.
  • Je kunt houten meubels ook preventief behandelen met een anti-houtwormmiddel. Dit helpt trouwens alleen als je nog geen houtworm in huis hebt. Gebruik je het middel toch, dan ben je al te laat.
  • Hout verven of lakken voorkomt ook dat het materiaal vochtig en/of beschimmeld raakt. Zo maak je het hout minder aantrekkelijk voor, bijvoorbeeld, de grote houtwormkever en haar kroost.

Paniek! De houtworm slaat toe!

Ondanks al je goede (voor-)zorgen, heb je toch houtworm in je huis of in je bedrijf gevonden. Misschien ben je dan nog op tijd, misschien niet, maar dat weet je pas zeker als je een professional inschakelt die het kan bevestigen. Intussen slaat de angst je al om het hart: wat kan er allemaal door vraatzucht van de houtworm worden aangetast?

  • Deuren
  • Raamkozijnen
  • Vloeren
  • Trappen
  • (Draag-)balken (levensgevaarlijk!)
  • (Parket-)vloeren
  • Schuren
  • Boomstronken (in je tuin of in het bos)
  • En dus ook brandhout…
  • Meubels (kasten, stoelen, eettafels… noem maar op!)
  • Kunstwerken (beelden of omlijstingen van schilderijen)
  • Andere voorwerpen: manden, (deken-)kisten… tot je kaasplank aan toe!

Zelf houtworm bestrijden: is dat wel mogelijk?

Bestrijding van houtworm begint eerst en vooral bij preventie. Als de houtworm eenmaal in een gebouw zit, dan is het een stuk lastiger - zo niet bijna onmogelijk - om ze zelf te bestrijden. Ja, er bestaan natuurlijk wel doe-het-zelfmiddelen. Je kunt je meubels of ander (klein) houtwerk insmeren met petroleum, zodat daarin geen eitjes kunnen worden gelegd, maar dit is vooral preventief bedoeld.

Naast petroleum zijn er ook andere (chemische) middelen verkrijgbaar, maar we weten vrijwel zeker dat deze lang niet zo krachtig zijn als de insecticide die professionele ongediertebestrijders gebruiken. Het gaat er namelijk om dat een middel langdurig kan doorwerken. En weet je wel om hoeveel larven het gaat en waar ze precies zitten? Zolang je dat niet met zekerheid kunt zeggen, is er geen beginnen aan.

Misschien heb je geluk en zie je wel wat kevers in je woning rondlopen. Die kun je wel degelijk doden! Op deze manier voorkom je dat ze overal eitjes gaan leggen… als ze dat al niet hebben gedaan. Hoe dan ook, een houtwormplaag is een regelrechte nachtmerrie en daar zijn harde middelen (en methoden) voor nodig.

Houtworm bestrijden: huur een professional in!

Je ontkomt er uiteindelijk niet aan: een houtwormplaag is zo lastig te bestrijden dat je het eigenlijk alleen maar aan een expert kunt overlaten. Maak meteen een einde aan je stress en neem contact op met een ongediertebestrijder voor een afspraak. Hij stelt eerst een inspectie voor om te kijken hoe groot je houtwormprobleem is.

Houtworminspectie: zekerheid gaat voor alles!

De ongediertebestrijder belt aan. Samen met jou loopt hij alle plekken langs die (mogelijk) aangetast zijn. Op alle belangrijke vragen moeten antwoorden komen!

  1. Is er daadwerkelijk sprake van houtworm?
  2. Om welke houtwormsoort gaat het?
  3. In welke ruimtes zitten de larven eigenlijk? Vaak zitten ze in de kruipruimte of op zolder.
  4. Waar zitten de larven precies? In balken? Of ook in meubels?
  5. Hoe veilig zijn de houtconstructies nog? Met name draagbalken moeten goed gecontroleerd worden. Een aannemer kan dit desgewenst ook controleren.
  6. Zitten er uitvliegopeningen in het hout? Hoe groot zijn ze?
  7. Ligt er boormeel onder het hout?

Hoe weet een ongediertebestrijder om welke soort houtworm het gaat?

Als hij die vindt, bestudeert de ongediertebestrijder de rondlopende kevers en de larven. Ook meet hij de vorm van de uitvliegopeningen. De gaten die de larven van de gewone houtwormkever maken, hebben meestal een diameter van 1-2 mm. De larven van de grote houtwormkever knagen grotere gaten: 2,5 tot 4 mm.

Wég met die houtworm! Tijd voor een plan van aanpak.

De ongediertebestrijder is er klaar voor. Door de inspectie weet hij precies wat hij moet doen om de overlast door houtworm op te lossen. Natuurlijk kan hij niets beginnen zonder jouw toestemming, dus schrijft hij eerst een plan van aanpak.

In het plan van aanpak staat welke werkzaamheden de bestrijder moet uitvoeren en welke kosten daaraan gekoppeld zijn. Het totale kostenplaatje hangt af van de ernst en de omvang van het probleem. Dat verschilt natuurlijk per situatie. Een houtwormplaag behandelen is altijd intensief en tijdrovend werk. Bovendien is de behandeling ook nog afhankelijk van de houtwormsoort die, terwijl je overlegt, nog vrolijk door je hout blijft bijten.

Hoe kun jij je voorbereiden?

In het plan van aanpak staat ook wat jij eventueel kunt doen om de bestrijding een handje te helpen. Denk bijvoorbeeld aan:

  • Het schuren van (bewerkte) houtoppervlakken.
  • Het stofvrij maken van hout.
  • Het vrijmaken van kruipruimtes. Staat er water? Dan moet dat eerst verwijderd worden voor de ongediertebestrijder de ruimte kan behandelen.
  • Het verwijderen van isolatiemateriaal.

Je kunt dit allemaal zelf doen of afspreken dat de bestrijder dit (ook) voor je doet. Het is mogelijk dat hij daar extra kosten voor in rekening brengt.

Hoe wordt houtwormbestrijding precies uitgevoerd?

Je bent met de ongediertebestrijder tot een akkoord gekomen. Nu is het tijd voor serieuze actie! Maar wat moet een ongediertebestrijder allemaal doen om het gebouw van houtworm te verlossen? Eén ding is zeker: het wordt een pittige klus, maar wel één waar hij veel voldoening uit kan halen als het lukt.

Als het lukt? Ja, natuurlijk! Stapje voor stapje...

  1. De bestrijder controleert nog eens of het aangetaste hout nog wel sterk genoeg is voor een behandeling. Is het te zwak, dan zal het hout (door een andere professionele partij) vervangen moeten worden.
  2. Afvalhout wordt verwijderd en verbrand. Gelukkig kunnen de larven niet tegen temperaturen van 55 graden of hoger.
  3. Is er beschimmeld hout aanwezig en heeft dit de grote houtwormkever aangetrokken? Dan moeten eerst de oorzaken voor het vocht worden opgelost. Misschien heb je wel te kampen met lekkages of er zijn rioolproblemen. Voor dit soort klussen kun je een rioolvakman inschakelen. Daarna pas kan het hout behandeld worden met een bestrijdingsmiddel tegen schimmel.
  4. Houtwerk met lak- en verflagen kunnen in sommige gevallen ook zijn aangetast. Bijvoorbeeld als de kever kans heeft gezien om op een onbehandeld plekje eitjes te leggen. Het hout moet dan vooraf geschuurd en afgestoft worden. Zo kan het bestrijdingsmiddel straks makkelijker in het hout trekken.
  5. Alle uitvliegopeningen in het hout worden met een staalborstel gereinigd.
  6. De bestrijder boort wat extra gaten in het hout en steekt er pluggen in. Het bestrijdingsmiddel kan dan makkelijker in het hout worden aangebracht. Dit doet hij overigens niet in meubels, maar vooral in balken of andere draagconstructies.
  7. De bestrijder verwijdert al het boormeel.
  8. Het hout wordt dan stofvrij gemaakt. Je kunt dit met een stofzuiger doen.
  9. De bestrijder draagt speciale kleding en een masker om zichzelf te beschermen. Hij injecteert onder druk een zeer giftig (maar daarom ook langdurig werkend) insecticide in het aangetaste hout. De pluggen in het hout zorgen ervoor dat het middel makkelijker tot aan de kern van het hout kan doordringen.
  10. Het gif doodt niet alleen de larven, maar ook de (nog niet uitgekomen) eitjes. Gaat het om boktor? Dan moet het hout volledig met insecticide doordrenkt zijn. Voor andere soorten houtworm is het niet nodig om het gif zo diep aan te brengen.
  11. Let op: tijdens de behandeling met insecticide zul je 24 tot 48 uur uit je huis moeten blijven. Dit zal vooraf ter sprake komen in het plan van aanpak, dan kun je je daar straks op voorbereiden.
  12. Zit er houtworm in de kruipruimte? Dan gebruikt de bestrijder een speciale vloeistofpomp om het gif te kunnen aanbrengen. Aan de pomp is een lange slang verbonden, ook handig voor plagen op zolder.
  13. Zit er vooral houtworm op zolder? In sommige gevallen moet er dan eerst een hoogwerker of steiger worden ingezet. Ook dit soort zaken komen in het plan van aanpak zeker aan bod.
  14. Het komt voor dat het behandelde hout nog eens verstevigd moet worden. Dat kan met behulp van een gespecialiseerd (bouw-)bedrijf. Het hout moet tegen die tijd dan wel opgedroogd zijn.
  15. Zitten de larven ook in één of meerdere meubels? Meubels worden in de regel nooit met insecticide behandeld.
  16. Je kunt meubels wel behandelen met vergassing. Hier bestaan gespecialiseerde bedrijven voor. Het meubel wordt dan in een gaskamer gezet en met CO2 of fosforwaterstof behandeld. Deze methode is heel geschikt als je geen kostbare (erf-)stukken wilt verliezen.
  17. Geen kostbaar erfstuk, wel houtworm? Dan is het beter dat je het meubel vernietigt of laat vernietigen. Geef het meubel in ieder geval niet voor hergebruik door aan geïnteresseerden!

Nazorg bij houtwormbestrijding

Zie je de kurk van de champagnefles al tegen je plafond schieten? Alle larven en houtwormkevers in je huis of bedrijfspand zijn bestreden! Maar hoe moet het nu verder?

Je kunt in ieder geval nog een garantie krijgen van de ongediertebestrijder. Dat is toch al een extra geruststelling, zeker voor wat de kosten betreft. Maar ben je nu echt voor eeuwig van die houtverslindende lastpakken af? Misschien wel, maar in ieder geval niet snel. De aangebrachte insecticide werkt tot zeker vijf jaar door.

Na een houtwormplaag blijf je natuurlijk wel op je hoede. En je écht, écht zeker wilt weten dat er geen volgende plaag komt, kun je de ongediertebestrijder altijd om een extra inspectie vragen.

Vind een ongediertebestrijder

Onze bestrijders zijn actief in heel Nederland

Bekijk alle locaties
Locations
Zoek je lokale bestrijder
Vul je plaats of postcode in en vind je lokale bestrijder