2 Minuten
Boktor in de winter: wat er écht gebeurt onder de houtlaag
Je denkt misschien dat houtaantasters alleen in de zomer actief zijn. De dagen worden korter, de temperatuur daalt en het lijkt alsof alles in huis in een soort winterslaap gaat. Tot je ineens kleine ovale gaatjes ziet in een balk, of fijne houtmeelstrookjes op de vloer. Dan komt de vraag vanzelf: kan boktor in de winter actief zijn?
Het korte antwoord: ja. Niet altijd zichtbaar, maar wel degelijk actief. Wat je in de winter ziet, zegt namelijk weinig over wat er diep in het hout gebeurt.
De volwassen boktor stopt, maar de larven gaan door
Volwassen boktorren vliegen in de zomer. In de winter niet, en dat geeft veel mensen een vals gevoel van rust. De echte schade wordt niet veroorzaakt door de kevers die je ziet, maar door de larven die jarenlang ín het hout leven.
Die larven zijn volledig aangepast aan lage temperaturen. Ze eten langzaam, maar blijven knagen. Ook in onverwarmde ruimtes. Ook in oude balklagen. Zelfs in hout dat aan de buitenkant droog oogt.
Je hoort niets en ziet niets, terwijl de vraatgangen onder het oppervlak elke maand iets groter worden.
Winter maakt het hout kwetsbaarder
Hout werkt. In warme maanden zet het uit, in koude maanden krimpt het. Die krimp zorgt voor minuscule scheurtjes en spanningen in het hout, precies op de plekken waar larven al actief zijn.
In de winter trekt hout vocht uit de lucht, ontstaan er kleine spanningen in oude balken en breken vezels sneller af door kou en droogte. Dat maakt het hout zachter en brokkeliger, waardoor larven zich makkelijker door het materiaal heen werken.
Verwarming in huis versnelt soms het proces
Koude stopt larven niet automatisch. Binnenruimtes zijn ’s winters vaak juist warmer door centrale verwarming. Dat leidt tot hogere activiteit in verwarmde zolders, slaapkamers en woonkamers. De temperatuur blijft stabiel en de lucht droger, waardoor hout sneller zijn stevigheid verliest.
Boktorlarven volgen namelijk niet de buitentemperatuur, maar de temperatuur van het hout. En die zakt binnenshuis zelden echt ver weg.
Waarom je minder gaatjes ziet in de winter
Volwassen boktorren komen tijdens koude maanden niet uit het hout. Dat gebeurt pas zodra het warmer wordt. Daardoor lijkt het alsof de activiteit stilstaat.
De larven blijven echter jarenlang in de balk aanwezig. De gaatjes die je ziet, zijn uitvliegopeningen van eerdere generaties. In de winter ontstaan er geen nieuwe openingen aan de buitenkant, terwijl de schade zich van binnenuit verder uitbreidt.
Hoe herken je winteractiviteit als je niets ziet bewegen?
In de winter zie je geen kevers en hoor je geen geluid. Toch zijn er signalen die wijzen op doorlopende activiteit:
- vers houtmeel onder balken of bij plinten
- donkere plekken of verzakkingen in oude vloeren
- haarscheurtjes op plekken waar hout spanning verliest
- ronde gaatjes met rafelige randen
- zachte of trillende plekken wanneer je over een houten vloer loopt
Zie je één van deze signalen, dan is dat voldoende reden om verder te kijken. Boktor stopt niet vanzelf.
Wat kun je doen in de winter? Dit werkt wél
Wachten tot het voorjaar lijkt logisch, maar betekent extra schade. Elke maand tast het hout verder aan. Dit zijn stappen die in de winter zinvol zijn:
|
|
Laat een inspectie uitvoeren |
Specialisten herkennen actieve plekken aan houtstructuur, boormeelsamenstelling en vraatgangen, ook wanneer er geen kevers zichtbaar zijn.
|
|
Controleer ruimtes die tijdelijk niet verwarmd worden |
Zolders, bergingen en garages laten vaak als eerste sporen zien.
|
|
Bekijk balkkoppen en naden |
Dat zijn kwetsbare punten waar larven makkelijker door beschadigd hout trekken.
|
|
Wees alert bij oudere woningen of verbouwingen |
Hout dat wordt verplaatst of opengezaagd, kan larven toegang geven tot nieuwe delen van het huis.
|
|
Plan bestrijding vóór het voorjaar |
Wanneer de nieuwe generatie kevers uitvliegt, verspreidt het probleem zich verder. De winter is daarom juist een geschikt moment om in te grijpen.
Veelgestelde vragen
Ja. De larven blijven in het hout aanwezig en knagen ook bij lagere temperaturen door. Alleen de volwassen kevers zijn in deze periode niet actief.
De schade groeit langzamer dan in de zomer, maar stopt niet. Maand na maand verliest het hout aan stevigheid. In oudere balken kan dat in de winter al merkbaar worden.
Larven overleven normale winterkou zonder moeite. Alleen langdurige, extreme kou ver onder nul kan ze doden. In woningen, zolders en schuren wordt die temperatuur niet bereikt.
Nieuwe gaatjes ontstaan wanneer volwassen kevers uitvliegen, en dat gebeurt pas bij warmere temperaturen. De larven blijven in de winter binnenin het hout actief, zonder zichtbare sporen aan de buitenkant.
Zodra je houtmeel aantreft, zachte plekken voelt of twijfelt over oude gaatjes. Een specialist kan met één inspectie vaststellen of boktor actief is en welke aanpak daarbij past.
2
