Zwam
readtime 9 Minuten

Last van zwammen? Dit moet je allemaal (laten) doen!

5 feb 2019 • redactie

Wie aan ongedierte denkt, denkt niet snel aan zwammen. Toch zijn dat ook levende organismen… helaas! Zwammen in je woning aantreffen is namelijk heel wat anders dan gezellig paddenstoelen zoeken in het bos. Ben jij op zoek naar een oplossing voor je zwammenplaag of wil je weten hoe je ze kunt herkennen en voorkomen? Genoeg gezwamd! Tijd voor actie.

  1. Welke zwammen richten houtschade aan?
  2. Hoe ontstaat een zwammenplaag?
  3. Oorzaken van een zwammenplaag
  4. Wat voor schade richten zwammen aan?
  5. Zelf zwammen bestrijden: kan dat?
  6. Zwambestrijding door een professional
  7. Hoe voorkom ik een zwammenplaag?

Welke zwam richt houtschade aan?

De huiszwam en de kelderzwam zijn in ons land de meest voorkomende houtaantastende schimmels. Daarnaast komt de poriënzwam ook wel voor. Vervelend is dat je al deze soorten pas met het blote oog kunt herkennen als de vruchtlichamen ontwikkeld zijn. Je kunt ze dan herkennen aan de hand van de volgende omschrijvingen.

1. De huiszwam

Het vruchtlichaam van de huiszwam is bruin met dik aangezette, witte randen. Het is ongeveer één centimeter dik en kan als een grote plak van maximaal een meter aan het hout ‘kleven’. Aan het vruchtlichaam zijn veel piepkleine, roodbruine schimmeldraadjes verbonden; dit zijn eigenlijk de wortels.

2. De kelderzwam

De kelderzwam ziet er ook niet bepaald fris uit. Het brosse vruchtlichaam is ongeveer 3 mm dik. Het is geelbruin van kleur en heeft soms een lichtere rand. De schimmeldraden zijn eerst bijna doorzichtig, daarna krijgen ze steeds meer kleur. Als ze geelbruin of donkerbruin kleuren, kan je de draden steeds beter op het hout zien zitten.

3. De poriënzwam

Denk je aan de poriënzwam, dan denk je aan een op wolken gelijkende schimmel. Alsof er een katoenbaal tegen je muur is ontploft. De dicht opeengepakte vruchtlichamen zijn wit van kleur. Of geel. Of soms zelfs roze. Aan die vruchtlichamen zitten witte schimmeldraadjes.

Hoe ontstaat een zwammenplaag?

Zwammen beginnen als sporen. Dit zijn hele kleine, onzichtbare deeltjes op de vruchtlichamen. De sporen verspreiden zich vrij door de lucht of door insecten. Of ze komen in goederentransporten mee. Zodra de sporen op vochtig hout terechtkomen, gaan ze kiemen. Eerst vormen zich de schimmeldraden, dan ontstaan de vruchtlichamen.

De vruchtlichamen hebben voedingsstoffen en vocht nodig om te kunnen groeien. Hun schimmeldraadjes dringen als tentakeltjes diep in houten voorwerpen of constructies. Uit dit hout halen ze cellulose (voeding) en water (vocht). De voeding en het vocht leggen via de draadjes een lange afstand naar het vruchtlichaam af. De zwammen worden zo gevoed en kunnen dan lekker doorgroeien. Iemand nog gebakken champignons?

Vervelend is dat een plaag pas zichtbaar wordt, als de zwammen al flink gegroeid zijn.  Ze maken nieuwe sporen aan, die zich weer vrolijk naar andere plekken verspreiden. Daar vormen zich dan weer nieuwe schimmeldraden en dus ook nieuwe vruchtlichamen.

Oorzaken van een zwammenplaag

Houtaantastende zwammen (of: schimmels) ontstaan in woningen of bedrijven met:

  1. Vochtproblemen (zoals lekkages of rioolproblemen).
  2. Slechte ventilatie.
  3. Slechte isolatie.
  4. Weinig lichtval.
  5. Hoge luchtvochtigheid.
  6. Warme temperaturen.
  7. Constructies van naaldhout of loofhout.

Vaak is het een combinatie van oorzaken die de sporen ‘aansporen’ om een kolonie van zwammen te stichten. De combinatie ‘vocht en hout’ is op zich al rampzalig. Zo komen de sporen van de huiszwam al tot ontwikkeling op hout dat op zijn minst 20% vocht bevat. Bij de kelderzwam is dat 24%.

Temperatuur is ook van belang: beide zwammensoorten groeien vrij en blij als het tenminste 23 graden is. De vruchtlichamen kunnen ook op lagere temperaturen overleven, maar ze groeien dan veel minder snel. Hun schimmeldraden groeien over en in vochtig hout, maar ze kunnen ook in muren van steen en beton doordringen.

Wat voor schade richt de zwam aan?

De huiszwam, kelderzwam en poriënzwam veroorzaken allemaal bruinrot. Dit houdt in dat hout bij aantasting bruin of soms zelfs helemaal zwart verkleurd. Het hout wordt ook zacht, het begint krimpscheuren te vertonen en verzwakt gaandeweg steeds meer. Het kan zelfs helemaal verpulveren! Natuurlijk is dit levensgevaarlijk als het om draagbalken of vloeren gaat. Daarnaast kunnen de zwammen zich ook uitbreiden naar:

  • deurlijsten, of zelfs hele deuren
  • kozijnen
  • plinten
  • muren
  • houten panelen
  • houten meubelen
  • papier en karton

De sporen van de zwammen kunnen ernstige gezondheidsklachten bij mensen veroorzaken, en dan met name bij longpatiënten. De sporen zijn zo klein dat ze makkelijk kunnen worden ingeademd. Longproblemen of allergieën zijn vaak het gevolg. Uiteraard hoeven we niet uit te leggen dat je dan altijd medische hulp moet inschakelen.

Financiële schade bij een zwammenplaag moeten we helaas ook noemen. Vaak hebben de zwammen de houten constructies zo aangetast dat deze niet meer te herstellen zijn. Ze moeten dan verwijderd en/of volledig vervangen worden. Je moet dan wel hout gebruiken dat is voorbehandeld tegen zwammen.

Waar zitten de zwammen in huis?

Houtaantastende zwammen komen voor in ruimtes waar het warm, donker en vochtig is. Ze kunnen goed groeien in:

  • keukens
  • badkamers
  • kruipruimtes
  • kelders
  • zolders
  • afgesloten kamers (in verlaten woningen)

Vervelend is ook dat zwammen vanuit een ruimte (zoals de kruipruimte) omhoog kunnen ‘kruipen’ en de kamers in de bovengelegen verdiepingen kunnen aantasten.

Hoe worden zwammenplagen eigenlijk ontdekt?

Helaas wordt een zwammenplaag pas ontdekt als het al te laat is. Sporen en beginnende schimmeldraden kun je namelijk niet met het blote oog zien. Pas als de vruchtlichamen beginnen te groeien, wordt de plaag zichtbaar. Je kunt wel een expert vragen om op sporen te controleren. Onze ongediertebestrijders, bijvoorbeeld, zijn getraind om ze te herkennen.

Ruimtes waar zwammen meestal in voorkomen - zoals de kruipruimte - worden vaak maar eens per jaar bekeken en dan geven we nog een optimische schatting van de frequentie. Wie een kruipruimte niet regelmatig controleert, kan dus voor een nare verrassing - of meerdere - komen te staan. Want naast zwammen kunnen er ook rioolvliegen, muizen of ratten zitten. In dat geval moet je maar snel de klep sluiten en meteen een bestrijder bellen!

Zelf zwammen bestrijden: kan dat?

Slecht nieuws: als er eenmaal een zwammenplaag in je woning zit, dan kun je dit ongedierte niet ‘op eigen houtje’ gaan bestrijden. Sterker nog, als de zwammen zich eenmaal aan het hout hebben gehecht, blijven ze daar. Ze gaan ook niet weg als je toch ineens je ramen openzet voor meer ventilatie. Een zwammenplaag is hoe dan ook te hardnekkig om zelf te bestrijden, maar gelukkig zijn daar genoeg vakbekwame ongediertebestrijders voor. Je kunt wel zelf een volgende plaag voorkomen. Dat is eigenlijk wel het minste dat je kunt doen.

Risico’s bij het zelf zwammen bestrijden

Het bestrijden van zwammen is specialistisch werk. Als je zonder de juiste papieren aan de slag gaat, kan het probleem zelfs nog groter worden, bijvoorbeeld op deze manieren:

  1. Je kunt de sporen nog verder verspreiden. Ze zijn amper zichtbaar, dus je zou die verdere verspreiding niet merken.
  2. Zeker als je zonder masker en beschermende kleding aan de slag gaat, kun je ernstige gezondheidsklachten oplopen.
  3. Eigenlijk kun je zwammen pas gaan bestrijden als je de oorzaken hebt opgelost. Je hebt bijvoorbeeld een vochtprobleem waardoor de zwammen zijn ontstaan. Dat probleem moet eerst de wereld uit.
  4. Met de middelen uit de winkel kun je de verspreiding van de zwammen hoogstens vertragen, maar niet oplossen.

Een ongediertebestrijder kan zwammen sneller herkennen en dus ook gerichter bestrijden. Bovendien beschikt hij over de juiste materialen om dit te doen. Vertrouw daar maar op!

Zwambestrijding door een professional

Je zwammenplaag loopt zienderogen uit de hand. Misschien is het in de kruipruimte ontstaan en heeft het zich inmiddels naar andere ruimtes verspreid. Contact opnemen met een ongediertebestrijder is dan het enige wat je nog kunt doen. Deze maakt dan direct een afspraak met je voor een inspectie.

Inspectie van de zwammenplaag

De ongediertebestrijder komt bij je aanbellen om het zwammenprobleem duidelijk in kaart te brengen. In welke ruimtes zitten de zwammen en in welke ruimte zijn ze ontstaan? Meestal ontstaat een plaag in de kruipruimte. Het kan zijn dat de plaag zich verder heeft verspreid en dat moet je de ongediertebestrijder allemaal laten zien. De bestrijder controleert hoe dan ook eerst de plekken die gevaar lopen door aantasting van zwammen, denk bijvoorbeeld aan houten vloeren en draagbalken.

Plan van aanpak bij een zwammenplaag

De ongediertebestrijder heeft genoeg gezien en gaat een concreet plan van aanpak opstellen. Hierin beschrijft hij wat er allemaal moet gebeuren om je woning of bedrijfspand van de zwammen te verlossen. Het kan zijn dat hij je vooraf vraagt om de ruimte rond de aangetaste plekken vrij te maken. Zo kan hij die plekken straks goed bereiken voor behandeling.

Is zwammen verwijderen duur?

Dat hangt af van de situatie. Je moet ook kijken naar hoeveel schade de zwammen hebben aangericht. Het komt vaak voor dat het hout zo beschadigd is dat het helemaal vervangen moet worden. Alleen dat al kan je een lieve duit gaan kosten. De prijs voor een bestrijding hangt verder helemaal af van:

  • De hoeveelheid zwammen in het gebouw.
  • De locatie van de zwammen: zijn deze plekken makkelijk bereikbaar?
  • De tijd die de bestrijding in beslag zal nemen.
  • De preventiemaatregelen die de professional na de bestrijding moet toepassen.
  • Welke methode (of meerdere) voor de bestrijding wordt toegepast.

De ongediertebestrijder zal bovenstaande punten uitgebreid met je bespreken. Stel gerust al je vragen en denk intussen aan je financiën. Vergeet ook niet dat een bestrijder graag met je meedenkt! Geef je uiteindelijk je akkoord, dan gaat hij voor je aan de slag.

Zwammen verwijderen

Bij de bestrijding van zwam in huis komt veel kijken. Aan de hand van dit stappenplan kun je nagaan wat je dan ongeveer kunt verwachten. Ben je er klaar voor om de zwammen uit te zwaaien?  

  1. Eerst moet het vochtprobleem worden opgelost, als dat ook de oorzaak is van je plaag. Misschien heb je wel last van een lekkage of is er een probleem met je riool. In dat geval moet je een loodgieter of een rioolvakman laten komen.
  2. Alle aangetaste plekken moeten eerst drogen voor ze behandeld kunnen worden.
  3. De bestrijder trekt beschermende kleding aan.
  4. De bestrijder snijd al het verrotte hout weg. Bovendien moet er ook een stuk gezond hout worden weggesneden om er zeker van te zijn dat er echt geen sporen meer in zitten. Soms moet er minstens 30 cm tot zelfs een meter van het gezonde hout worden weggesneden.
  5. Als de zwammen in de kruipruimte zijn ontstaan, moet de bovenste zandlaag vervangen worden door nieuw zand. In de nieuwe laag wordt bestrijdingsmiddel gespoten om te voorkomen dat mogelijk achtergebleven sporen zich opnieuw gaan ontwikkelen.
  6. De bestrijder krabt alle vruchtlichamen van de aangetaste plekken weg. Zwammen groeien dan wel op hout, maar ze zitten ook in stenen of betonnen muren.
  7. De bestrijder brandt alle aangetaste oppervlakken schoon. Dit kan trouwens alleen als er genoeg ventilatie in je woning aanwezig is.
  8. De bestrijder behandelt de aangetaste plekken met gif. In balken of muren worden bijvoorbeeld gaten geboord, zodat de vakman het gif in de gaten kan injecteren. Dit gif wordt ook gebruikt voor houtaantastende insecten, zoals de boktor. In hout dringt dit spul makkelijker door dan in beton.
  9. Het gif is vrijwel altijd effectief: het doodt alle sporen en zwammen.
  10. Onaangetast hout of nieuw hout wordt meteen voorbehandeld tegen zwammen.

De methodes die we hier nu omschrijven, kunnen ook tegelijkertijd worden toegepast. Natuurlijk hangt dit wel af van de ernst van je plaag. En wist je dat je alle soorten zwammen met deze methodes kunt bestrijden? Een pak van je hart!

Verwijderen (en vervangen) van aangetast hout

Tijdens en na de bestrijding moet ernstig aangetast hout verwijderd en verbrand worden. Hout waar de zwammen in of op hebben gezeten, mag namelijk nooit hergebruikt worden. In sommige gevallen kan het hout vervangen worden door hout dat al is voorbehandeld tegen zwammen of schimmels. Let op: constructiehout mag je alleen laten vervangen door gespecialiseerde bedrijven. Laat geen beunhazen aan je dak komen als je niet wilt dat het straks alsnog instort!

Hoe voorkom ik een zwammenplaag?

Eigenlijk komen we nu bij het allerbelangrijkste gedeelte: het voorkomen van zwammen in je huis. Niet voor niets zeggen ze dat voorkomen beter is dan genezen, daarom hebben we hier wat maatregelen voor je op een rijtje gezet:

  1. Houd het vochtgehalte in je huis lager dan 20%. Of beter nog: op 15%.
  2. Los vochtproblemen altijd zo snel mogelijk op. Denk bijvoorbeeld aan lekkage, condensatie of optrekkend vocht in de muren.
  3. Bescherm je hout met een verduurzamingsmiddel.
  4. Zorg altijd voor voldoende ventilatie in huis. Zet je ramen en deuren een paar uur per dag open. Houd de openingen van je ventilatieroosters vrij en zo schoon mogelijk.
  5. Droog je badkamer goed na het douchen of baden. Zo voorkom je schimmelvorming en dus ook zwammen.
  6. Droog je was zo veel mogelijk buiten als je daar de kans voor hebt. Zo voorkom je dat de luchtvochtigheid in je huis toeneemt.

Uitgezwamd? Wij in ieder geval wel! Hopelijk weet je nu genoeg over zwammen om een plaag te voorkomen. Heb je al last van een zwammenplaag (wat we natuurlijk niet hopen), neem dan meteen contact met ons op. Wij zorgen er dan voor dat er zo snel mogelijk een professional uit jouw buurt bij jou voor de deur staat!

Vind een ongediertebestrijder

Onze bestrijders zijn actief in heel Nederland

Bekijk alle locaties
Locations
Zoek je lokale bestrijder
Vul je plaats of postcode in en vind je lokale bestrijder