2 Minuten
Bruine of zwarte rat in je tuin: zo zie je het verschil
Je zet de vuilnisbak buiten en ziet vanuit je ooghoek iets kleins bewegen. Voordat je goed kunt kijken is het beest al weggeschoten. Je twijfelt: was dat nou echt een rat? En zo ja, welke soort?
In Nederland leven twee ratten die je in en rond je tuin tegenkomt. De bruine rat (beter bekend als rioolrat) is verreweg het meest voorkomend. De zwarte rat (ook wel dakrat) is veel zeldzamer en vooral in havengebieden, delen van Limburg en de Achterhoek nog actief.
Welke van de twee in jouw tuin rondloopt zegt veel over hoe je het probleem aanpakt. Ze gedragen zich namelijk totaal verschillend.
| Kenmerk | Bruine rat (rioolrat) | Zwarte rat (dakrat) |
|---|---|---|
Lengte lijf |
20 tot 26 cm |
16 tot 22 cm |
Gewicht |
200 tot 275 gram |
75 tot 230 gram |
Bouw |
Stevig, gedrongen |
Slank |
Oren |
Klein, dicht tegen de kop |
Groot, opvallend |
Staart |
Korter dan lijf, dik |
Langer dan lijf, dun |
Vacht |
Bruingrijs, soms grijszwart |
Donkergrijs tot zwart |
Leefplek |
Laag: riool, kelder, tuin |
Hoog: zolder, dak, schuur |
Vorkomen in Nederland |
Heel algemeen |
Zeldzaam, regionaal |
Aan deze 5 signalen herken je welke rat in jouw tuin zit
|
|
De looproute |
Een rat die over de grond rent of tussen tegels verdwijnt is vrijwel altijd een bruine rat. Die blijft laag, dichtbij riool en vochtige plekken. Zie je iets klimmen langs een muur, regenpijp of klimop? Denk eerder aan een zwarte rat.
|
|
Geluid op hoogte of op grondniveau |
Hoor je 's nachts getrippel boven je hoofd, op zolder of in het plafond? Dan is een zwarte rat aannemelijk. Geluid onder de vloer, in de kruipruimte of tegen de schuurmuur wijst op een bruine rat.
|
|
Gaten in de tuin Bruine ratten graven |
Zie je verzakkingen langs de schutting, ronde holen van zo'n 5 cm doorsnede of gaten naast het terras? Dat is een bruine rat. Zwarte ratten graven juist niet, ze klimmen.
|
|
Keutels en hun afmeting |
Bruine ratten produceren capsule-vormige keutels van 1,5 tot 2 cm met afgeronde uiteinden. Zwarte ratten laten kleinere keutels achter, ongeveer 1 cm, vaak iets krommer en met spitsere uiteinden. Verse keutels glimmen, oude zijn dof en breken makkelijk.
|
|
Schade op grondniveau of op hoogte |
Knaagsporen aan de onderkant van een schuurdeur, op planken in een tuinhuis of bij voedselresten op de grond passen bij de bruine rat. Schade op hoogte (dakranden, dakbeschot, kabels op zolder) wijst op een zwarte rat.
Rattenkeutels lezen: het beste bewijs
Keutels vertellen je niet alleen welke rat het is, maar ook hoe lang die er al zit en met hoeveel ze zijn. Twee tot drie verspreide keutels op verschillende plekken kunnen wijzen op één rat. Hopen keutels op vaste plekken, vaak in hoeken of langs muren, duiden op een nest.
Verse keutels zijn donker, glanzend en zacht. Na een paar dagen drogen ze in en worden ze grijsbruin en bros. Vind je elke dag verse keutels op dezelfde plek, dan is daar dagelijks activiteit en is ingrijpen urgent.
Belangrijk: raak keutels nooit met blote handen aan. Ratten dragen ziekteverwekkers als de ziekte van Weil, salmonella en hantavirus over via uitwerpselen.
Een rat in je tuin pak je niet alleen aan
Vermoed je een actief rattenprobleem in je tuin? Wachten is geen optie. Ratten planten zich razendsnel voort: een paartje kan in een jaar honderden nakomelingen produceren als de omstandigheden goed zijn.
Sinds 2023 mogen particulieren bovendien geen rattengif meer gebruiken. Klemmen werken alleen tegen losse ratten, niet tegen een nest. Voor een effectieve aanpak heb je een gecertificeerde bestrijder nodig die ook de oorzaak aanpakt: gaten dichten, voedselbronnen wegnemen en schuilplekken weghalen.
Via Beestjeskwijt vraag je gratis en vrijblijvend hulp aan bij een lokale rattenbestrijder bij jou in de buurt. Vandaag bellen, vandaag of morgen langs.
Veelgestelde vragen Bruine of zwarte rat
Niet in termen van direct gevaar. Beide soorten kunnen dezelfde ziektes overbrengen, zoals de ziekte van Weil, salmonella en hantavirus. Het verschil zit in waar ze zitten: zwarte ratten boven, bruine ratten op grondniveau. Voor de aanpak van een bestrijder maakt dat een groot verschil.
Zelden. Bruine ratten zijn dominanter en verdrijven zwarte ratten meestal uit hetzelfde gebied. In Nederlandse tuinen is het bijna altijd óf de een óf de ander, en in negen van de tien gevallen de bruine rat.
Meestal komen ze af op één van drie dingen: voedsel (etensresten, vogelvoer, dierenvoer, fruit van de boom), een schuilplek (rommelhoek, composthoop, opslag onder de schuur) of warmte (in herfst en winter trekken ze richting bewoning).
Ratten zijn jaarrond actief, maar van september tot maart komen ze opvallend dichter bij huizen. Ze zoeken dan beschutting en warmte, dus zie je vaker sporen rond schuurtjes, kruipruimtes en garages.
Nee, niet zolang er voedsel of een schuilplek is. Ze verplaatsen zich tijdelijk als jij actief verstoort, maar zonder aanpak van de bron komen ze terug. Hoe langer je wacht, hoe groter de populatie.
2
